 |
 |
|
Als je iets geweldig vindt wil je erop inhaken, wil je het vasthouden, wil je een vervolg, maar hoe en wanneer en wat is dan gepast en ongepast? Studeren, in beweging blijven - en vooral zelf blijven nadenken, onafhankelijk keuzes blijven maken. Ik kan niet eindeloos teren op één middag inspiratie, ik moet verder.
Het ene buitenlandreisje is het andere niet. In Wenen draaien binnenkort Salome en de vliegende Hollander. Ook Turandot in een klein theatertje. Een goede gelegenheid om de geest en de ziel te voeden.
Klik hier. En ook een concert binnenkort, natuurlijk.
Een dagje doorwerken loont echt - ik ben groot voorstander van het fenomeen 'repetitiedag', soms is eenieders Schwung dan volop aanwezig en bruist het van de energie en motivatie. Nu nog even flink ruzieën met een orkestpartituur (liefst in de juiste uitgave), mezelf voor de Leeuwen gooien en: zu neuen Thaten.
Ik ben er nu al een paar jaar niet fulltime mee bezig en dat merk ik. Er is veel te leren. Er valt veel te slijpen aan een hele hoop dingen. Vaak mist een mens nog bergen ervaring, kennis, inzicht en vaardigheden. Alles kan echter op elk moment veranderen, ontwikkelen, hersteld worden zo je wil - de barrière is meestal minder groot dan het lijkt. De juiste informatie is altijd wel ergens te vinden. Je moet weten waar je moet zoeken. En het is net wat je prioriteit is, wát je zoekt. Er was bepaalde info binnen een iets andere tak van de muziek die ik al langere tijd zocht en die zo specifiek bleek dat ik verder moest zoeken dan de directe kring. Soms zijn er verrassende wendingen en nieuwe mogelijkheden, en dat geeft weer een hoop nieuwe brandstof. En dan wil je alleen maar méér!
Spottleicht, ohne Kunst, wie im Kinderspiel!
Leermomenten
|
11 Mei 2012 | 13:29:50
Ik deed mijn huiswerk. Heb de instructie gekregen meerdere versies te vergelijken, eentje is niet genoeg. Gelukkig is er een heule handige site voor. Daar kun je ze allemaal gratis downloaden en op een USB-stick knallen. Ik vond een hele oude, ik denk dat ik die Schott-uitgave ken uit de bieb, van vroeger, toen ik als pubertje dat ding nog wel eens in huis haalde in het kader van huiswerk-ontwijkend gedrag. Ik heb ook de hele nieuwe Schott, maar die is niet per definitie in elk opzicht beter. Ik bracht de stick naar de Copyturk-om-de-hoek en binnen tien minuten had ik een ingebonden pianouittreksel in mijn handen en was ik slechts 23 euro armer. Zu neuen Thaten!
Het sloeg met 180 graden om. Ik leerde veel, deze week. En leefde.
Iets nieuwere muziek die geënt is op oude muziek
deuntjes
|
11 Mei 2012 | 10:53:50
Uit 'The Rake's Progress' van Strawinsky. Klik
(De versie met de componist zelf was iets te auteursrechtengevoelig en heb ik maar verwijderd)
En ook deze versie is erg mooi en met betere geluidskwaliteit
En voor de liefhebbers ook nog even Kathleen Battle (die een paar vreemde foutjes maakt, wellicht hier en daar verkeerd ingestudeerd, maar ik kan niet ontkennen dat haar stem en manier van zingen wel bij dit repertoire past)
"Wenn ihr nicht alle so langweilige Kerle wärt, müßte das 'Rheingold' in zwei Stunden fertig sein." (1876)
Het vervult me met zoete opwinding. Groots en Meeslepend wil ik leven, maar hoe doe je zoiets op commando? Het moment is aangebroken om te vliegen. Soms zie je iets en weet je gewoon dat het goed is. Zoiets kun je voelen. Het is ook altijd duidelijk als iets totale onzin is of gewoon onder de maat. Leeg en deprimerend of gewoon vervelend. Gewoon prut. Maar als het goed is voel ik dat in mijn aderen. Ik vreet het op, verslind het met huid en haar.
Druppels water. Onzichtbaar en ongrijpbaar. In mij schreeuwt het: hier moet ik iets mee! Hier moeten we aan de slag. Het is de toekomst, het kan veel moois brengen. Ik durf de uitdaging aan, snak er zelfs naar. Zeg me niet dat het nu al voorbij is, ik wil me onderdompelen, of het nu goed of slecht is uiteindelijk, ik wil merken dat ik leef, het voelen kloppen in mijn aderen.
Vaak wordt er een tipje van de sluier gelicht. Krijg je een kijkje in een andere wereld. Een ander mogelijk leven, misschien. Wanneer komt de follow-up? Ik heb het niet over één of twee situaties. En ja, ik leef ook wel in het heden en weet dat te waarderen. Maar ik wil dat het heden nog spannender, nog bevredigender, nog inspirerender wordt.
Om mijn heen zie ik ze in lucht op gaan. Contacten verwateren en worden oppervlakkiger. Ja, er is altijd iets om te eten en te drinken en ik houd heel erg van lekker eten en drinken. Aber etwas fehlt.
Er is altijd de teaser. Maar de hoofdfilm ontbreekt. Het libretto bestaat maar de opera is een illusie. Er is schoonheid maar die is niet tastbaar. Er is inspiratie maar die moet je geweld claimen, ontvoeren en in een kooi stoppen. Artistieke prikkeling plaagt je en lost dan op als in water, je moet er een halsband omheen gooien en hem als huisdier houden. Verzorgen als het basilicumplantje. Tijdens lange, grauwe dagen lukt dat soms niet voor de volle procent, je wordt baldadig en verwaarloost de boel. Maar vroeg of laat komt de Plaaggeest weer om de hoek kijken.
Groots en Meeslepend wil ik leven, maar ik heb het zelf in de hand. Een avondje repeteren op de Geliefde muziek kan schitterend zijn.
En soms zoek ik het avontuur. Stress bij het inpakken en slecht slapen. Maar het moment dat ik in zo’n trein zit met het onooglijke roze koffertje voel ik mij vreemd licht en gelukkig. En later, later, later kijk ik uit het raam en zie ik heuveltjes en mooie huisjes en veel groen en zwelt mijn hart weldadig op.
Heul oude muziek
deuntjes
|
04 Mei 2012 | 13:38:53
In zijn tijd moet het extreem modern geklonken hebben.
Opera in Keulen bedreigd
actueel
|
03 Mei 2012 | 14:16:33
En hier word je dus ook HEULEMAAL niet vrolijk van.
En red dan meteen ook maar even...
actueel
|
03 Mei 2012 | 13:40:03
Het Goede Doel
actueel
|
03 Mei 2012 | 13:39:54
Ik upload de fotootjes en laat ze dan afdrukken en toesturen door post-goeroes – ik heb een fotoalbum bij de Hema gekocht en plak de foto’s er schots en scheef in, want ik wil iets Tastbaars, iets memorabels, ik wil een paar kleine momenten vangen, vereeuwigen, misschien is dat mijn persoonlijke neurose, maar soms wil ik iets quasi-blijvends, zeker in dit digitale tijdperk. Ze verbuigen een beetje, op sommige bladzijden zie je een enkel lijmvlekje. Maar ze zijn echt.
Ik repeteerde dinsdagavond, logeerde toen in het ouderlijk huis, speelde de dag erna urenlang op de vleugel. De buurman drumde. Boem-krut. Boemboem-krut. Ik studeerde. Mijn handen waren van plastic, met dank aan mijn digitale piano. Ik speelde lappen noten, veel te veel noten zijn het. Ik moet het leren reduceren, dat is de kunst. Zo reduceren dat je toch niets mist. En dat het duidelijk is en vloeiend loopt, als water in Es-groot.
Er zijn tonale fundamentalisten en 'avantgardisten' die geen majeurakkoord durven op te schrijven. Er is de buurman van mijn ouders, die het goedkeurt als hij je een keer iets hoort studeren dat aan jazz doet denken, want dat moet toch beter verkopen dan al die 'klassieke' zooi. Andere mensen hebben gewoon een Idee en gaan daarmee aan de slag.
Sommige van ons maken ons - terecht - met regelmaat zorgen over de toekomst van de klassieke muziek. Harde bezuinigingen treffen ons land, onherstelbare schade wordt aangericht, omdat datgene wat je elimineert nooit meer terugkomt, althans niet in de oorspronkelijke vorm. Het muziekonderwijs op scholen gaat achteruit of is niet bestaand, collega's om mij heen worden uitgemaakt voor subsidieslurper en er is nergens meer een budget voor (onlangs werd ik gevraagd voor een project dat niet oninteressant klonk maar waar alleen reiskosten voor beschikbaar waren). Bij velen dreigt het cynisme de overhand te krijgen, en het maakt een mens diep treurig als je hoort dat er weer een ensemble is gesneuveld.
Gelukkig zijn er ook hoopvolle en optimische klanken. Immers, iemand moet er eigenwijs zijn en zich niets van de norm aantrekken en vooral geloven in de toekomst. Enthousiasme werkt aanstekelijk, en sommige mensen weten zo te overtuigen dat ze anderen meetrekken in hun missie. Ze weten te prikkelen en nieuwsgierig te maken, en mijn wederhelft durfde het onlangs aan een werk van zo'n type in te studeren (waarbij niet alleen het orgel bespeeld diende te worden maar ook een variëteit aan soort-van-blaasinstrumenten die moesten mengen met verschillende orgelregisters) en had er nog lol in ook.
Gezonde eigenwijsheid en energie inspireren. Je kunt best componeren in de metro en muziekles geven in Zuid-Amerika. En wie zegt dat je niet een speelgoedvarken kunt gebruiken voor je compositie, of je huisgenoot inzetten bij een werk vanwege zijn abnormaal hoge lach? Hoofdzaak is dat er mensen zijn die nog geloven in muziek en er gewoon 'voor gaan', vrolijk en compromisloos.
En toen stond er ineens een Jehova's getuige voor de deur.
Eigenlijk ben ik lessituaties jarenlang uit de weg gegaan, zeker als het om pianospelen ging. Feit is ook wel dat je op een gegeven moment hopelijk een enigszins zelfstandig denkend individu bent dat een hele hoop zelf kan ontdekken, achterhalen en leren, maar het kan ook nooit kwaad hier en daar een beetje inspiratie en stimulans op te doen. En soms is het ook ineens duidelijk welke informatie je nodig hebt en waar je die kunt vinden. Nu ja, ook dat laatste is niet perse altijd even evident. Ik heb al een tijdje zitten zoeken, een enkele keer al een ideale coach gevonden, maar dat is zo iemand met wie je geen concrete afspraken kunt maken, het enige wat je dan kunt doen is af en toe in zijn groeples in de Musikuni in Wenen aanschuiven, spelen en links en rechts commentaar en ook wat complimenten krijgen. Ik neem dan altijd een hoop ideeën mee, maar er zit onvoldoende continuïteit in. Hier en daar heb ik later wat namen meegekregen en mensen benaderd, maar geen reactie gekregen.
En soms is er een samenloop van omstandigheden die klopt en ben je op de juiste tijd op de juiste plaats en heb je het geluk wat geïnspireerde en daarmee inspirerende personen tegen te komen waarvan je weliswaar zeker niet verlangt dat ze je hele techniek om gaan gooien of je hersenen gewelddadig verbouwen, maar waarbij je aanvoelt en merkt dat ze hun vak met liefde uitoefenen en ook echt iets te vertellen hebben. Als ze zich dan ook nog bereid tonen jou enigszins bij je (eeuwige) leerproces te ondersteunen is dat natuurlijk heel prettig en sympathiek.
En dan moet je zelf gaan bedenken: hoe ga ik dat zinvol invullen? Wat passages hier en daar uit werken, maar vroeg of laat ook wil ik ook gewoon een hele opera doornemen, doorploegen zo je wilt. Maar welke? Ik liet de verbale diarree rijkelijk vloeien (sorry) en leuterde over enerzijdsanderzijds. Er is zoveel keus! Er is Mozart maar ook Wagner of Strauss, en hoe zat het ook weer met de Italianen? De Fransmannen? En als het al over de Ring des Nibelungen hebt, welk deel moet je dan kiezen? Door mekaar, achterstevoren of gewoon netjes op volgorde, of maakt dat geen drol uit? Of wordt het eens tijd om dat Jodenkwintet uit Salome eens in de context te plaatsen? Of vragen de neo-barokke klanken van Strawinksy juist om aandacht? Ach, het kan allemaal, maar als je geen keuze maakt dreig je in verlamde staat te raken, dan wil je alles maar doe je niets, dan verandert je eigen muzikale vraatzucht al snel in apathie. Dus ik dacht na, overwoog en koos.
Levenslessen worden me opgedrongen – op een goede manier, want ik zie hier en daar ineens duidelijk wat ik niet wil. Plaatsvervangende schaamte zet tot nadenken. Een overmaat aan amateurpsychologie boezemt afkeer in. Schoonheid en inspiratie vervoeren me, maken me zielsgelukkig.
En dan. Koffie. Terug naar de studie. Later worden er drie zinvolle mails geschreven, alles met een doel. Ik ben eigenwijs geworden – als er al naar een interessant project is gehint wil ik er voor de volle honderd procent voor gaan, wil ik er alles op zetten om ervoor te zorgen dat het gebeurt, dat het niet elke keer blijft bij dromen. En zo kunnen er allerlei zaken opbloeien, van spannende concerten tot cd-opnames. Het vervult me met zoet ongeduld en leergierigheid.
Prachtvak deel II
deuntjes
|
29 April 2012 | 11:53:35
In verschillende werksituaties heb je verschillende rollen. Het kan best een uitdaging zijn om een specifieke rol aan te nemen, zelf in die rol te geloven en er overtuigend in te zijn. Het hangt ook erg van de mensen af waarmee je werkt, hoe zij met jouw functie omgaan en of ze überhaupt begrijpen hoe de taakverdeling precies werkt. Dat is bepaald door de doelstelling en ervaring van de groep of het individu waarmee je samen musiceert.
Elke ervaring is weer een Leermoment en je hebt zelf voor een erg groot deel in de hand hoe het geheel verloopt. Als je met een zekere dosis gedecideerdheid en enthousiasme communiceert met mensen kan een heel vruchtbare samenwerking het resultaat zijn. Binnen de correpetitie en het dirigeervak zitten veel elementen die veel weg hebben van een relatie. Je probeert elkaar aan te voelen en te begrijpen, geeft veel zonder jezelf te verliezen, je bent tolerant maar verwacht wel respect. Sommige kooravonden bijvoorbeeld kunnen dan een groot genot zijn en het is mooi als je veel mensen dezelfde kant op weet te sturen via ‘trial and error’, maar wel op zo’n manier dat mensen begrijpen waar je heen wilt en gaan voelen waarom je iets op een bepaalde manier voorzingt en wat je daarmee zeggen wilt. Het mooiste is als je de boel effectief aanstuurt en toch één bent met de groep.
En dan zijn er de situaties waarin je moet aftasten. Mensen moeten geregeld ook nog even aan jou snuffelen, en soms moet je zelfs waken voor anarchie, een situatie waarin iedereen zich met iedereen gaat bemoeien en het zo ‘democratisch’ wordt dat je alle overzicht en structuur dreigt te verliezen. Er zijn zelfs tenen waarop je kunt trappen en persoonlijkheden met gebruiksaanwijzing – ook daarmee moet je leren omgaan (daar komt die psychologie weer om de hoek kijken). Soms is de oplossing ook heel eenvoudig en is het simpel om een paar heldere afspraken te maken, dan merk je dat eenieder welwillend is en feitelijk hetzelfde wil, maar soms moet je streng zijn zonder overdreven dominant te worden, personen tot de orde roepen zonder te schofferen, een bepaalde werkwijze hanteren om effectief te kunnen zijn en tijd te sparen.
En dan kan het waarlijk een prachtig vak zijn!
Jazzmuziek
deuntjes
|
29 April 2012 | 10:23:51
Prettig wazig en toch virtuoos voor op de zondagochtend.
Sufimuziek
deuntjes
|
29 April 2012 | 10:16:41
Van de muzikale sessies met Nusrat Fateh Ali Khan kunnen we naar ik meen een hoop leren, of in elk geval genieten. De improvisatie-elementen blijven ook spannend. Klik
Empathie kan een valkuil zijn, want waar trek je eigenlijk de grens? Ik kan een hoop hebben, wil me graag inleven en mensen zelfs een tweede en derde kans geven als ze in welk-opzicht-dan-ook te ver zijn gegaan. Sommige mensen waardeer je enorm, bewonder je zelfs, misschien voel je zelfs diepe liefde voor ze, geloof je in hun Kunst en wil je ze ondersteunen en je in ze verdiepen. Soms werk je samen en zijn er prachtige eindresultaten - dat is dan toch hetgene wat telt, ook al is het traject soms grillig? Andere mensen vereer je weliswaar niet maar omdat je toch een zekere affiniteit voelt houd je contact met ze en stelt ze zelfs gerust als ze zich als een dweperige Werther of Wagner-in-zijn-brieven-aan-Cosima hebben gedragen via het medium e-mail. Zand erover. Maar hoe vaak? Er komt een moment waarop het genoeg is geweest.
Want het kan ook anders, heel anders, en dat is verfrissend en inspirerend om te merken. Het lijkt soms in golven te gaan: een poos regelmaat en bijna-sleur, en dan ineens een hoop extremen: andermans drama's maar gelukkig ook mooie zaken. Een beetje muzikale kwelling hier en daar kan geen kwaad, maar er moet ook luchtigheid zijn, vreugde en gezonde focus. Het is altijd stimulerend om te merken dat er mensen zijn die precies datgene doen wat zij willen doen in het leven en dat met liefde en vakkundigheid bewerkstelligen. De laatste weken had ik het genoegen een paar van zulke personen tegen te komen en het viel mij op dat zij een soortgelijke focus en positiviteit hadden en me tegelijkertijd heel stabiel en zelfverzekerd schenen, zonder dat er een opgeblazen ego bij kwam kijken. Ze leven in het nu én blikken vooruit - en dat geeft een mens hoop en een geluksgevoel! Het is zo belangrijk om 'gezond' met muziek en kunst om te kunnen gaan, met leven en werk om te kunnen gaan. Sommige mensen graven diep of pellen laag na laag van hun gekwetste ziel af, hun oude wonden heropenen zich herhaaldelijk. Soms wil je ze redden, ook al kan dat niet. Soms ben je genoodzaakt ze tot de orde te roepen of afstand van ze te nemen. Soms ben je zelf aan het neuzelen en aan het enerzijds-anderzijdsen - maar af en toe wil een mens leven, bloeien, sprankelen, groeien, genieten, geprikkeld en gestimuleerd zijn en omringd worden door schoonheid en luchtigheid!
B. en ik gingen naar Parsifal, de regie was summier, de zangers waren niet geweldig, maar de dirigente leidde het geheel met liefde, met mooie, niet te snelle tempi en gevoelige frasering. Naast mij zat een vermoedelijk oorlogsveteraan die oud genoeg leek om de première van deze opera nog te hebben meegemaakt, hij hoestte en rochelde met grote regelmaat en fluisterde soms luid een stukje van de tekst mee, met zeer heldere dictie.
We checkten in bij het hotel, dat vlakbij het vliegveld ligt, namen toen de metro naar het centrum, gingen naar de Kunsthalle, dronken een koffietje en een bubble tea. De jonge componist (gehuld in donkergroene jas en spijkerbroek) haalde ons op, leidde ons door het regenachtige centrum, voerde ons naar lelijke en toch spannende uithoeken, het concertgebouw waarvan de bouw tijdelijk gestaakt is, de 'Speicherstadt', gekke bruggetjes en de Elbe, we namen met hem boot nummer 63 naar godweetwaar, met Pernis op de achtergrond, het waaide en werd koud aan boord. Hij bewoog zich door de stad, soepel als stromend water, baande zich virtuoos een weg door de menigte.We liepen overal. Hij spreekt snel, denkt snel en componeert snel, kan hier ook van leven, hij houdt van provoceren en van nieuwe kunst, nieuwe architectuur, al het oude interesseert hem veel minder. Toen hij elf was had hij een obsessie met Wagner, later met Mahler.
Later dronken we staand een bier in één of ander grauw studentenhol.
Poederdot
deuntjes
|
20 April 2012 | 17:03:13
Het is al een tijd terug uitgezonden op tv, maar nu is hij ook eindelijk online te bewonderen. Ik wil graag deze korte documentaire over 'Poederdot', de 'Koningin van Voorburg' (waarin twee van mijn beste vrienden in figureren/zingen/spelen) ook via dit blog delen. Veel plezier!
...maar wou dit korte statement van een tijdje terug toch even delen.
En dan voeg ik er maar meteen dit deuntje aan toe. Met het vervolg erbij, natuurlijk.
When they come back, if blossoms do...
Leermomenten
|
16 April 2012 | 14:11:10
Ik sliep een gat in de dag. Eindelijk. Was uitgeteld. De dag ervoor was ik de hele dag ergens repetitor. Ik had me aanvankelijk verheugd, maar de hartelijke begroeting bleef uit en was zelfs nauwelijks sympathiek te noemen. In de middagpauze verdween iedereen, ik kuierde door de drukke buurt en belde mijn moeder. Na de concertweek voelde ik me geïnspireerd maar ook een beetje leeg en kwetsbaar.
's Avonds ging ik eten bij een goede vriendin, wat enorm gezellig was en een opluchting na het licht geconstipeerde musiceren van die middag (zeker na een emotionele en artistiek bevredigende concertweek werd ik bepaald niet gelukkig van het gepiel, dat ervoor zorgde dat het geheel vlak en kleurloos klonk). Later kwam B, die had lesgegeven, er ook bij. En die ochtend, tegen vijf uur, net voordat B. haar naar het vliegveld ging brengen, had ik afscheid genomen van de zangeres, die verbaasd was mij nog even op de trap te zien verschijnen.
'Komm gut heim,' zei ik tegen haar, ze stond er nog met haar blauwe mutsje op en de oorbelletjes nog in en we gaven elkaar een laatste omhelzing.
Het was mooi weer gedurende die week, en alles stond in het teken van de drie concerten. Het enige 'gewone' werk dat ik die week had was de repetitie van mijn dinsdagavondkoor. Voor de rest was ik vrij. Ik had me er lang op verheugd, er lang naartoe gewerkt. Nu het afgelopen was voelde ik mij een beetje leeg. Maar ik weet wel wat ik het belangrijkste in het leven vind. Twee weken eerder was ik al heel blij om wat Messiaen uit te voeren, dat was een soort mijlpaaltje. Déze concerten waren dat ook. De laatste jaren ben ik gegroeid - als musicus, als mens. Misschien heb ik inmiddels iets te vertellen. Maar ik wil niet altijd alles en iedereen controleren. Niet als dirigent, niet als correpetitor. Het is ook mooi als dingen 'ontstaan'. En hier kan dat. In deze 'setting'. Er gebeurt echt iets. Soms kom je iets tegen dat mooi en wild is, geniaal en temperamentvol, vol pijn, complexiteit, schoonheid. Musici waarmee elk concert anders is. Niets is voorspelbaar, ineens kan iets afwijken qua tempo, timing, dynamiek, sfeer. En het is dan verdomd eigen en indrukwekkend. Sommige mensen weten al wat ze willen uitdrukken voordat ze het werk grondig ingestudeerd hebben. Het is een prachtige wisselwerking - betekenis gaat voor alles. Het is confronterend en echt. Ik merk dan dat ik het wil delen, wil dat mensen het horen.
We kregen een basilicumplantje, om zelf te potten en op het balkon te plaatsen. En thee van het merk Pukka. Ze kookte soms wat, frutselde hier in huis. Was hier gelukkig.
Tussendoor moest ik ineens invallen als pianorepetitor bij een repetitie op een opera van Gluck door een gezelschap dat ik nog niet kende, wat heel leuk was. Die avond trof ik B, de sopraan en nog een vriendin op Den Haag CS en aten en dronken we bij een niet al te duur tentje, dat zo langzamerhand ons stamcafé geworden is. De eerste twee concerten hadden we al achter de rug, het enige wat ons nog restte was concert nummer drie, en nu kon het ons allemaal even niet schelen en aten en dronken en lachten we, maar we maakten ook plannen, waren gelukkig met de gang van zaken, met ons muziekmaken.
Heb hier vorige week met vrienden gegeten. De rook komt ongeveer uit je oren, maar extreem lekker is het wel.
Ik studeer Hans en Grietje en krijg voornamelijk Sinterklaas-associaties... Om precies te zijn: ik word steeds herinnerd aan 'Daar wordt aan de deur geklopt' en 'Sinterklaas Kapoentje'. Maar dan anders.
Met nieuwe plaatjes etc. Audio volgt, maar dat kan nog even duren... Klik hier
Fecit potentiam
deuntjes
|
17 Maart 2012 | 22:27:26
Ben dit de laatste tijd met mijn donderdagavond koor aan het repeteren. Toch een behoorlijke swingende en opzwepende fuga, dit.
Wozzeck filmversie
deuntjes
|
16 Maart 2012 | 16:01:17
Ik ben niet altijd fan van fillmversies van opera's, omdat het 'playback'-element de boel wat minder geloofwaardig maakt. Toch vind ik het leuk dat die dingen in de jaren '70 en '80 gemaakt werden en op tv getoond voor een groot publiek. Soms is het resultaat ook - visueel gezien - behoorlijk interessant dan wel prikkelend. Ik ontdekte deze filmversie van Wozzeck uit 1970 (met een erg kleurrijke cast) en wil deze graag delen. Oordeel zelf...
Interessant overigens dat ze in deze opname een soort tussenoplossing hebben gevonden voor het 'probleem' van de oorspronkelijke tekst van Büchner: 'Ich hab's geseh'n, Wozzeck, das Er wieder gepisst hat', wat in de 'gekuiste' versie van Berg zelf veranderd is in 'Er hat wieder gehustet' en hier te horen is als het kleutervriendelijke 'Er hat wieder gepinkelt'... Maar dan volgt 'gepisst' vrij snel weer.
Voor de liefhebbers: o.m. Lulu valt ook nog te bezichtigen op hetzelfde Youtube-kanaal.
Sagten Sie eben Dreckhaufen? - Ja, das sagte ich, Jimmy Mahoney aus Alaska!
Zeldzame deuntjes
|
15 Maart 2012 | 10:46:18
Er zijn altijd weer die opnames die al een hele tijd uit de handel zijn, maar die dan door online operafreaks die verdrinken in de oude lp's op cd worden geperst en verkocht voor een zacht prijsje. Zo ook een ongelooflijk dynamische opname van Kurt Weills Mahagonny. Het is een live-opname uit 1967 van het Würtembergisches Staatstheater in Stuttgart (ik was onlangs in Stuttgart maar helaas niet in een theater) met excentrieke zangers zoals (de hier zeer jonge) Anja Silja (als Jenny Smith), Martha Mödl (als de pooier Leokadja Begbick) en Gerhard Stolze (als de hoofdpersoon Jimmy Mahoney). Zeven jaar hebben Jimmy en aanhang gewerkt om te kunnen reizen, en ze komen in het decadente Mahagonny uit, waar Jimmy concludeert dat er niets te doen is behalve en daar ook uitgebreid over zeurt. Ik voeg dit bruisende gedeelte van de 'opera' toe (briljant uitgevoerd) waarin meerdere onvergetelijke oneliners voorkomen zoals het befaamde: 'aber etwas fehlt', 'Ich glaube, ich will meinen Hut aufessen', 'Ihr habt gelernt das Cocktail-ABC' en 'O Jungens, ich will doch gar kein Mensch sein'.
Net als Jimmy uitgeraasd is wordt de verveling doorbroken door een tyfoon.
's Avonds repeteerden we, het donderdagavondkoor en ik. Rutter. Diepenbrock. Badings. De nacht was kort, de vlucht liep voorspoedig, en om 10:30 zat ik alweer met een Melange in café Westend. Iets later liep de zangeres binnen, in lichtbruine lange jas gehuld, mutsje op, we grijnsden elkaar toe, omhelsden elkaar en praatten bij over de gebruikelijk onderwerpen. Het is dan steeds onbevangen en vanzelfsprekend.
Later moet zij lesgeven aan het cons (ze geeft me de reservesleutel van haar appartement) en neem ik van de gelegenheid gebruik om een dutje bij haar thuis op de bank te doen.
Het weer is mooi, de sfeer is vredig, halfverwege de middag treffen we elkaar in Café Europa waar ik brood met humus eet en een Soda Zitrone drink (zuur maar gezond). We kuieren door de straatjes in de buurt van de Mariahilfstraße, lopen soms een boutique of frutselwinkel in, gaan tot slot boodschappen doen bij Hofer want we hebben al besloten dat we gewoon thuis gaan koken. Het zijn hectische tijden, iedereen is vermoeid, soms moet je jezelf - waar je ook bent - even sparen en waarde hechten aan Huiselijkheid. Caféhoppen lijkt soms de levensstijl van Wenen, maar soms moet je even een stap terugnemen en kijken of er een andere manier is om je 'Wienerische' dagen door te komen.
Begin maart. Het is de vijfde keer dat ik Wenen bezoek sinds ik terugverhuisd ben naar Nederland. De zesde keer als je de zomercursus in Burgenland meerekent, toen ik ook heel eventjes in Wenen was voordat ik mijn vlucht naar huis pakte. Inmiddels ben ik alweer langer terug in Nederland dan ik überhaupt in Wenen gewoond heb. Maar door er vaak heen te gaan houd ik de contacten warm.
De laatste keren dat ik er was was er veel te doen. Repetitieweekend met het Bachkoor, of een voorzingavond en vele lessen begeleiden. Nu kwam ik eigenlijk alleen maar naar Wenen om er te repeteren voor concerten. De zangeres had al een paar uur in de Klaviergalerie geboekt. We repeteerden dat weekend tweemaal intensief. Al zijn het maar vier uurtjes, ik merk steeds hoe belangrijk het is om zoiets te doen. Thuis heb ik uiteraard de werken uitgebreid ingestudeerd. Echter, op het moment dat je met iemand samenwerkt, wordt er een heel nieuw proces in gang gezet, is er actie en reactie, komen er nieuwe ideeën en het voelt ook fysiek anders, simpelweg omdat er een ander 'apparaat' in de ruimte aanwezig is dat geluid maakt en probeert één te worden met jou en jouw instrument. Dat is waanzinnig interessant en fascinerend. Als je al eerder samen het gewerkt en je kent de stem of de speelwijze van de ander, dan weet je ook al vroeg wat wel en niet werkt. Grundsätzlich zijn we het steeds eens, we slijpen alleen het één en ander bij, geven elkaar tips (reageren dan nukkig, maar passen het trotzdem toe).
Ik repeteer met nog twee mensen. Begeleid wat leerlingen, het zijn steeds inspirerende ervaringen. Er is een wilde theatervoorstelling in dat ene theatertje (Offenbach als nooit tevoren), er zijn etentjes en gesprekken. Ik ga steeds op tijd naar bed, na het obligate theetje. Vermoeidheid kan je vellen en zwakker maken, je moet letten op je woorden. Ik heb de slechte gewoonte om alles uit te kauwen, te analyseren. Anderen remmen dat af, hebben angst dat het te diep gaat, te traumatisch wordt. Soms ben je een nacht lang aan het malen, maar word je verlicht wakker. Soms is het zoals het is, ook al heb je moeite om het volledig te accepteren. Het weer is in elk geval prachtig. Een korte wandeling door het park van Schönbrunn loont dan en is ontspannend. 's Avonds maak je pasta die door je hongerige tafelgenoot wordt verslonden als door een roofdier. Ik breng rust maar het is moeilijk om zelf rust te vinden. De dynamiek is complex maar het de moeite waard.
Ik land om vijf uur, mijn vader is zo lief om mij op te halen van Schiphol. Ik eet wat in het ouderlijk huis, ga dan door naar de koorrepetitie, afgepeigerd maar vreemd verfrist en daardoor energiek - kennelijk zijn vier daagjes in Centraal Europa toch zinvol, ook wanneer ze niet elke keer even dynamisch zijn. Ze halen mij toch uit mijn ritme, dwingen mij anders te leven, anders te denken. Het geeft brandstof, ook als ik de volgende dag na een lange lesdag nog een repetitie op Messiaen heb, die vervolgens enorm stimulerend is. Het gaat erom dat die inspirerende zaken blijven, in welke vorm dan ook. Waar dan ook.
De Ostrobothnianen: geluidsfragmenten (2)
Zeldzame deuntjes
|
27 Februari 2012 | 09:59:05
Hierbij, in het kader van het delen van zeldzame deuntjes, nog wat fragmenten uit de opera Pohjalaisia van Leevi Madetoja.
Als eerste het sfeervolle en wat geheimzinnige begin van de tweede acte. We horen herdersmeisjes op de achtergrond die af en toe (op bevreemdende wijze) hun koeien opjutten. De dorpsjongens zingen een volksliedje over Talapakka's Nicolai (oorspronkelijk een Ostrobothniaans volksmelodietje, tenminste, als ik internet moet geloven) die de hele zomer in de gevangenis moet doorbrengen.
Nadat een paar jongens commentaar leveren op het gebeurde en klagen over hoe de sherrif ze allemaal als tuig behandelt en dat hij van kant gemaakt zou moeten worden, zingt het koor (nu polyfoon) wederom over Talapakka's Nicolai die de hele zomer in de gevangenis moet doorbrengen terwijl zijn geliefde naar hem verlangt.
De 'hooligans' komen eraan, stoer zingend, iedereen schrikt ervan maar Jussi durft het aan om met de ruigste te worstelen en wint ook nog, waarmee hij het respect van het tuig afdwingt.
En als we toch bezig zijn met Finnen...
Zeldzame deuntjes
|
27 Februari 2012 | 09:58:19
...hier een stukje Boris Godunov (de scene met de idioot. Deze zanger zingt ook de rol van Antti in de Ostrobothnianen). In het Fins!
De Ostrobothnianen: geluidsfragmenten
Zeldzame deuntjes
|
25 Februari 2012 | 16:25:04
Ik vond het vanaf onderstaand logje nodig om een nieuwe rubriek in het leven te roepen, 'zeldzame deuntjes', want om de zoveel tijd ontdekken we onbekende of minder voor de hand liggende muziek die toch een blijvend effect op ons leven heeft en die is leuk om te delen. De onbereikbaarheid van sommige zeldzame opnames was voorheen een soort obsessie van me. Tegenwoordig is elke cd-behoefte via internet snel bevredigd en zijn zelfs de meest obscure werken dan wel moeilijkst te vinden opnames eenvoudig te vinden. Het is bijna overkill. Toch vind ik het één van de mooiste aspecten aan het geliefde en gehate internet.
In onderstaande tekst heb ik het één en ander gedeeld over mijn voormalige obsessie met de opera Pohjalaisia van de Finse componist Leevi Madetoja. In dit logje zou ik wat muziek uit dit werk willen delen met de lezer.
- De inleiding. De volksmelodie die je hier hoort is min of meer het hoofdthema van de opera
- Een stukje slapstick met de twee dronkaards Salttu en Kaappo, dat (na een sterk verhaal van Salttu) uitmondt in een heuse brulwedstrijd en een woedend binnenstormende Kaisa, de vrouw van Salttu, waarna Salttu verongelijkt begint te mekkeren.
- Hier horen we hoe Madetoja het Leitmotiv (helaas missen we net het begin van het motief) inzet voor de onbarmhartige Vallesmanni (sherrif), die de 'sukkels' uitscheldt, Jussi's hoed van zijn hoofd slaat met zijn zweep (omdat de jongen weigert netjes zijn hoed af te nemen voor de autoriteit), waarna Jussi de zweep van de sherrif in tweeën breekt. Zijn bezorgde zus Maija zegt dat hij de wet in acht moet nemen, waarop Jussi heldhaftig antwoordt: 'Ja, de wet, maar niet de zweep!' Vallesmanni zegt dat deze actie hem nog duur zal komen te staan, waarmee de eerste acte nogal filmisch eindigt.
Om de zoveel tijd ontdek je muziek die iets in je losmaakt en je bijblijft. Vaak gebeurt dat geheel onverwachts. Zo ook een jaartje of veertien geleden, toen wijlen Concertradio nog bestond (dat radiostation dat klassieke muziek draaide en geen presentatoren had - je moest hun blaadje bestellen om te kunnen zien welke muziek ze zouden gaan afspelen op welk tijdstip). Ze hadden toen een 'dag van de Finse muziek'. In die tijd had ik iets met Fins (had ooit de instructies van een broodrooster in het Fins bekeken en was gefascineerd door al die ää's en yy's etc.) en probeerde het mezelf aan te leren met behulp van een methode, dus was bijzonder nieuwsgierig naar de Finse opera die ze die avond zouden uitzenden, Pohjalaisia (De Ostrobothnianen) van Leevi Madetoja. Ik had nog nooit van die componist gehoord, laat staan die opera, dus ik hield een cassettebandje in de aanslag en nam een groot deel ervan op. Ik was vervolgens maandenlang in de ban van het werk (geschreven in de jaren '20 en gebaseerd op een toneelstuk), waar ik behoorlijk weinig van verstond (behalve die paar basale zinnetjes die ook nog in 'Basiscursus Fins' voorkwamen). Ik kan me zelfs herinneren dat ik het op mijn walkman beluisterde tijdens een reisje naar Antwerpen met de derde klas havo (wat een echt vreemd reisje was, maar dat geheel terzijde!).
Leevi Madetoja was een componist met een conservatieve stijl voor de tijd, laatromantisch zou je kunnen zeggen. Hij smeet royaal met bewerkte volksmelodieën en met zelfverzonnen melodieën die volksachtig aandeden. Ik was verslingerd aan de soms echt typisch 'Scandinavisch' aandoende melodieën (hoewel Finnen etnisch en qua taal natuurlijk niets met Scandinavië te maken hebben) en de smeuïge harmonieën. Werd geprikkeld door het contrast van het ritmische, soms - wanneer gezongen - 'houterig' klinkende Fins met de weelderige, legato spelende strijkers. Geen meestercomponist, deze Madetoja, maar voor mij toch geniaal met deze opera, waar wat betreft de mooiste thema's 'ooit' in voorkomen. Het feit dat ik geen idee had waarover deze opera ging voegde toe aan de bekoring en het mysterie.
Ik moest natuurlijk een opname van dit werk hebben. Een echte cd bedoel ik, inclusief boekje met libretto en synopsis. Ik wilde ook liefst deze opname uit de jaren '70 met Jorma Panula, die energiek en pittig was, met licht hysterische en soms ronduit vreemde zangers (zoals een echt onaangenaam klinkende ouwe taart, een manische tenor en een sopraan met een helium-stem). Helaas was die (allang?) uit de handel en was de enige versie ik bestellen kon een versie met Jukka-Pekka Saraste. Ik was enorm teleurgesteld. Mokkend hoorde ik hoe mijn favoriete passages werden verkracht door vervelende, geforceerd of hees klinkende zangers (alleen de ouwe taart deed het enorm goed) en hoe zelfs de hoofdpersoon Jussi, hier vertolkt door dezelfde Fin als op de oorspronkelijke opname (de enige internationaal bekende Finse zanger in de hele bezetting, Jorma Hynninen) klonk alsof hij betere tijden had gekend. Tot overmaat van ramp klonk de interpretatie van Saraste wat mij betrof maar zouteloos en ongeïnspireerd en was er zelfs een favoriet koorgedeelte dat ongelijk liep. Het enige voordeel was dat ik nu wel een boekje had met de gehele tekst inclusief vertaling erin. Nu begreep ik tenminste dat Antti in de gevangenis zat en dat zijn verloofde Maija om die reden haar heil in God had gezocht, en dat de gemene sherrif (mooi woord in het Fins: vallesmanni) de lokale Ostrobothnianen (overigens was Madetoja zelf ook een Ostrobothniaan) onderdrukt en slecht behandelt, waarna Jussi (die een romance begint met Liisa) de zweep van de 'vallesmanni' breekt (wat hij later met de dood moet bekopen). Die vreemd brullende mannen zijn dronken (een paar goede slokken 'Finlandia' vodka), de ouwe taart heeft een mooie karakterrol, Liisa zegt van Jussi dat hij zo sterk is, hij zegt steeds dat zij zo licht is en zulke heldere ogen heeft. De personages roepen/zingen tot vervelens toe elkaars namen (wat dit nogal flauw gemonteerde filmpje, gebaseerd op het oorspronkelijke toneelstuk van Artturi Järviluoma, benadrukt) maar je gaat toch met ze meeleven en zelfs van ze houden.
Ik heb een talent om dingen kwijt te raken tijdens verhuizingen. Zo ook een paar jaar terug, toen ik een aantal cd's op mysterieuze wijze verloor. Daarbij zat ook Pohjalaisia in die versie van Saraste (en Joost mag weten waar dat oude cassettebandje is gebleven). Ik heb lange tijd niet meer over de opera nagedacht. Gek genoeg deden sommige melodietjes in Boris Godunov (dat ik later ontdekt heb dan De Ostrobothnianen) me aan de Finse opera denken, misschien omdat er toch raakvlakken zijn tussen Scandinavische/Finse/Estse en Russische volksmuziek. Laatst dacht ik toevallig weer aan deze muziek, en omdat je tegenwoordig echt alles kunt vinden op internet, bestelde ik het via amazon.de. De oorspronkelijke versie, daarmee welteverstaan: die met Jorma Panula uit 1975. Ik heb het vroeger zo ongelooflijk vaak beluisterd dat het niet lang duurde voordat het eigenlijk gewoon mijn neus uitkwam, toch ben ik erg gelukkig het werk weer teruggevonden te hebben en voel echt dat het kennen van deze buiten Finland nauwelijks bekende compositie me verrijkt heeft.
De stijl van Madetoja is, zoals eerder vermeld, weliswaar conventioneel, toch vind ik hem 'one of a kind' wat betreft melodische inventiviteit en is de opera een interessante mix van stijlen die toch samen duidelijk de stijl van Madetoja vormen. Hij maakt gebruik van volksmelodieën maar ook van Wagneriaans aandoende Leitmotiven (bv. de sherrif en de 'taart' Kaisa hebben hun eigen themaatje) die de boel bij elkaar houden.
Omdat het werk wel wat voor me betekent wil ik het graag met de hopelijk nieuwsgierige lezer delen. Om alvast in de stemming te komen hieronder de inleiding van de opera (graag had ik de track die erop volgt, wanneer Maija begint te zingen, eraan toegevoegd, maar dat mocht om duistere reden niet van mijn computer, wat overigens ook het geval lijkt te zijn bij meerdere tracks). Volumeknop mag best wat hoger! Inleiding
Ik ben altijd wel een beetje duf geweest. Niet qua persoonlijkheid bedoel ik, maar qua energieniveau. Noch was ik erg goed in sport (de gymjuf op de basisschool dacht zelfs dat ik spastisch was, waarop de huisarts nuchter zei dat niet iedereen geboren was om Olympisch kampioen te worden). Ballet deed ik met plezier, maar ik werd in die lessen toch meer gewaardeerd om mijn enthousiasme dan om mijn niet-aanwezige balletlijf. Sport is nooit iets geweest waar ik enige liefde voor koesterde, en ik zal nooit een atleet worden, noch een virtuoze danseres. Toch besef ik inmiddels dat het loont om die hartslag af en toe omhoog te krijgen. En één ding kan ik volhouden: fietsen. Op een stilstaand apparaat, daarmee welteverstaan. Boeiend? Nee, niet echt. Maar wel uit te houden met wat muziek op de achtergrond. En je merkt hoe die hartslag omhoog gaat, er zuurstof wordt verspreid over je lichaam en hoe je wollige hoofd ineens helder en alert wordt. De moeite waard? Ja, dus. Tja, en soms moet je ook accepteren dat je moe bent. Ik ben af en toe echt allergisch voor het moe-zijn, wat overdreven is en alleen maar meer energie wegneemt. Energie moet je zelf opwekken, aanwakkeren, en als je je werk en overige bezigheden intens beleeft gaan de batterijen soms wat sneller leeg. Het is niet anders. Er zijn koren, leerlingen, werken om voor te bereiden, audities en kritiek. Er zijn e-mails en verantwoordelijkheden. Soms wil je in alles tegelijk exceleren, wat een onmogelijke taak is. Het gaat hoe het gaat, hübsch langsam.
En als je dan toch, na het sporten, douchen en aankleden, tijdens het studeren op die Hemingway-digitale-piano-die-vreselijke-dingen-doet-voor-mijn-aanslag, merkt dat je behoefte krijgt aan beweging en frisse lucht, dan kun je nog altijd een ommetje maken en inkopen doen bij de Turk, want het werd weer tijd voor écht verse groenten en een stoofschotel. Helaas zijn ze minder vriendelijk hier dan bij die Turk in Leiden maar ze hebben wel Bulgaarse kaas en lamsvlees. En sesambroodjes.
Thuis warm je de restjes van gisteren op. Je voelt je langzaam fitter worden. Dan volgt echter het Grote Inkakmoment.
Koffie.
En nu ga ik verder studeren...
Sommige mannenkoren hebben in elk geval de juiste prioriteiten...
deuntjes
|
23 Februari 2012 | 13:28:15
Geweldige muziek met geweldige zangers
deuntjes
|
21 Februari 2012 | 15:42:52
Ze dagen je uit, het is misschien de Nederlandse manier van laten zien dat je Betrokken bent, dat je wel echt zit op te letten. Als je goed oplet komen er ook vragen in je op en je wilt natuurlijk controleren of de persoon die pretendeert Verstand van Zaken te hebben ook daadwerkelijk verstand van zaken hééft. En dan komen de vragen. Er zijn altijd wel antwoorden. Heel veel antwoorden. Enerzijds, anderzijds. Wie ben ik om te zeggen dat dat de Regel is, 'men doet dit altijd zo', als het nooit zo simpel ligt? Je geeft wat voorbeelden, dwaalt af, wat je zegt sluit wel aan op het onderwerp maar is misschien niet bevredigend, laat alle opties open in plaats dat je eist 'dat het zo moet en niet anders'. Je windt je een beetje op, geeft veel energie, ze krijgen de slappe lach. Groepsdynamiek is een fascinerend fenomeen.
'Het was weer leuk hoor, met je temperament,' zegt een man na afloop genietend.
Het perron is koud, de trein aan de late kant, het gezelschap onderhoudend, de Albert Heyn voorspelbaar.
Geehrtes Publikum: hereinspaziert!
Leermomenten
|
21 Februari 2012 | 10:45:59
Doch fanget an...
Het is gewoon een ander vak. Ik wist het ergens wel, en heb er wel eens advies over gekregen, maar onvoldoende om er écht iets mee te kunnen (tot mijn ergernis). Het vergt een heel andere aanpak dan de aanpak die ik tot nog toe gewend ben als het gaat om het bespelen van mijn instrument (ze zeggen: je bent eerder een liedbegeleider). Er zijn andere dingen nodig, je moet andere dingen belichten, weer andere zaken juist weglaten. Je moet duidelijk zijn, het tempo moet kloppen, organisch zijn, moet stabiel zijn, je moet de ademplekken voelen ook al is de zanger er níet bij, je moet spelen alsof de zanger erbij is, fraseren en timen zoals hij of zij, hem of haar tijd gunnen voor die hoge noot. Anders kun je nog wel zo goed voorbereid zijn, hersenen hebben, bijna alle noten kunnen raken en alles perfect meezingen en is het nog niet funcioneel, blijkt nergens uit dat je er affiniteit mee hebt, dat je weet wat het vak inhoudt, weet wat er noodzakelijk is, dat je houdt van het repertoire en reeds vele werken en Tondokumente hebt gehoord en met elkaar vergeleken. Je bent nog Niets, want als mensen geen voorkennis over je hebben bén je ook logischerwijs Niets, en Niets is wellicht leeg en confronterend maar ook weer nuttig - een soort van bij nul beginnen, het geheel beschouwen als een Riesen-leermoment, beseffen waar de gaten en het gebrek aan inzicht en ervaring liggen en: zu neuen Thaten!
En...
deuntjes
|
18 Februari 2012 | 13:38:59
...Kleiber kon wel een deuntje Brahms dirigeren. Lean back and enjoy...
Schubert kon ook wel...
deuntjes
|
18 Februari 2012 | 11:06:48
...een heftig deuntje voor koor en sopraansolist schrijven.
Euer Grab und Leichenstein soll dem ängstlichen Gewissen ein bequemes Ruhekissen und der Seelen Ruhstatt sein
De Skyth van dag tot dag
|
18 Februari 2012 | 10:17:19
De dagen zijn druk en deadlines kunnen enige stress veroorzaken, maar een avondje Bach kan dan wel weer gezond zijn, zelfs ontspannend en rustgevend. De 'sound' die ooit eigen was aan de club is milder geworden, luchtiger, de Nieuwe Generatie heeft nu de overhand, oude tradities verdwijnen, een andere aanpak houdt de zangers op scherp. Sommige dingen keren terug in je muzikale leven, en dat heeft ook wel iets prettigs. Je weet nooit hoe lang een traditie zal voortduren en wat de toekomst zal brengen, maar een tijdelijke regelmaat, zelfs voorspelbaarheid, of 'déja vu'-gevoel, is soms ook iets om te waarderen. Minder groot fan ben ik van het wachten op koude perrons, op vertraagde treinen, bussen en trams in gehuchten dan wel grote steden, maar ook daar ontkom je niet aan. Je drinkt 's avonds je kopje thee, warme chocolademelk of biertje, luistert naar een deuntje en slaat weer wat slaap op. Soms lijk ik tegen de Dingen aan te hikken, maar feit is dat ik veel ondernemender was dan wat jaren terug. Had ik voorheen last van uitstelgedrag, nu gooi ik mezelf voor de leeuwen. Dat heeft voordelen maar maakt me ook een ongeduldig persoon die steeds minder begrip heeft voor het uitstelgedrag van anderen. En dan is zo'n avondje Bach erg helend en verfrissend.
Youth's a stuff will not endure...
Leermomenten
|
17 Februari 2012 | 11:13:32
Ik zag een oud koorwerkje, nee, hoorde en zag het, en het riep herinneringen in mij op hoewel ik er zelf niet bij was. Toch is het symbolisch voor me, het is het begin van een tijdperk geweest, er viel zoet onheil in te ondekken, en twee jaar later was ik zelf gewonnen, aangestoken, lieflijk besmet door het koorvirus. Je moet soms met koren praten over repertoire, en ook concluderen wanneer je keuzes moet maken, sommige stukjes laten vervallen of laten vervangen door werk dat al bekend is bij het koor. Het is kort dag en belangrijk dat het koor niet onzeker wordt, dat het allemaal haalbaar wordt en je in mei een mooi concert kunt neerzetten. Het Grote Werk heeft natuurlijk de prioriteit, maar de kleinere werkjes voegen ook iets toe. We vinden een compromis. Toch is het fijn dit of dat deuntje erin te houden. Smeuïge parallellen en chromatiek in Badings. Harmonieën met een onderhuidse sensualiteit. En nog een paar andere componisten van eigen bodem. We duiken een specifieke klankwereld in die niet perse vernieuwend is of was in de tijd waarin het gecomponeerd werd maar toch 'eigen' is en weet te bekoren. Eén stukje moet nog besteld worden, ook van Badings. Het duurt maar een paar minuten, is geschreven in een soort van 'C-groot' maar dan geen écht C-groot. De docent noemde het toentertijd 'witte-toetsentechniek'. Ik heb dat toen genoteerd in het boekje, dat ik nu kwijt ben. Het was meer dan tien jaar geleden, ik stond met net-niet-trillende armen voor het groepje. We leerden over 'dynamiekverschillen aangeven doormiddel van niveauverlegging'. Het woord 'high' was forte, 'low' was piano, de woorden 'high en low' kwamen tweemaal achter elkaar voor. Het 'forte' dirigeerden we (nu ja, dat probeerden we) lekker in het midden, niet al te hoog. Het piano subito op 'low' dirigeerden we hoog. Dus hoog is laag en laag is hoog, zeg maar, deed de docent, schouderophalend. Ik overdreef het zwaar, dirigeerde het 'high' nog op een geciviliseerde hoogte, een beetje op middenrifhoogte, maar bij het 'low' zwaaiden mijn twee double-mono dirigerende handen op ooghoogte, wat het contact tussen mij en het koortje tijdens de marathonslotpresentatie (waarbij datzelfde deuntje nog minstens vijf keer voorkwam, naast vele andere korte koor-hits), dat bij elkaar een uur of drie duurde, niet ten goede kwam. Iedereen klapte solidair, de docenten knikten pedagogisch-verantwoord-goedkeurend, krabbelden iets op een papiertje, na afloop kregen we een beoordeling, soms zelfs een pluim als er tijdens dat intensieve weekje genoeg progressie was geconstateerd bij de kandidaat. Repeteren was mij vreemd, de onervarenheid droop er vanaf, maar iets in mij was ontwaakt en een heel nieuwe muziekwereld ging voor mij open (die zomer probeerde ik hetzelfde deuntje in te studeren met een koortje op een kamermuziekcursus, tevergeefs). Ik speelde het liedje herhaaldelijk op de piano. 'High and low'. Er was ook een stukje van dezelfde componist voorbijgekomen met een tekst over een 'valse, wreede, boose deern', maar die had niemand op de slotpresentatie gedirigeerd. Nee, niet slotconcert, slotpresentatie, want het moest niet te formeel worden en mensen moesten het ook niet in hun hoofd halen om een zwart pak aan te trekken. Daar was het bovendien veel te warm voor. We zongen ook - zwetend - een werk voor koor en orkest van Kees van Baaren. Cursisten uit de hoogste niveaugroep zwoegden, pufden, hijgden en pompten met hun armen, docenten kregen de slappe lach en roddelden.
Iets dreef mij om door te gaan. Extreem veel in koren zingen, een paar jaar later zelf dirigeren. Er zijn aardig wat koortjes voorbijgekomen in de tussentijd. En het is steeds een wereld van herkenning - ook als je dan in Wenen meezingt in een koor en soms pianistisch ondersteunt of zelfs de dirigent vervangt, merk je dat de koorwereld internationaal gezien een vergelijkbare sfeer, een vergelijkbaar gevoel heeft.
En nu gaan zij, de mensen bij het koortje in R, dat bundeltje bestellen, met dat stukje witte-toetsentechniek. Ik zal ditmaal nalaten mijn ogen te verbergen dankzij het overdreven toepassen van dynamiekverschil door middel van niveauverlegging...
Ach, lieber Südwind blas' noch mehr...
Leermomenten
|
17 Februari 2012 | 10:55:12
Er zijn van die vragen die open blijven. De mensen die ik hier spreek moeten me het antwoord schuldig blijven. Uittreksels spelen is reduceren. Maar ik ben blij-dwangmatig en wil alle noten raken. Dan lukt het prima het beruchte kwintet uit Salome te zingen én te brullen/knerpen tegelijkertijd (blijft altijd een beetje bizar om te krijsen: 'Die Griechen sind Heiden, sie sind nicht einmal beschnitten'), en hetzelfde geldt voor de stormscene uit Otello, hoewel je haast buiten adem raakt en het de vraag is of dat multitask-trucje functioneel is of gewoon een 'special effect' (bovendien word je niet zelden zelf volledig overstemd door de vleugel). In de praktijk, het Echte Leven om zo te zeggen, laat je sowieso wel wat weg als je zelf stemmen opvult. En als je gedirigeerd wordt of het gaat om een regierepetitie speel je weer wat meer. Het einde van de tweede acte van de Nozze di Figaro is helemaal een uitdaging. Nee, eigenlijk is dat helemaal niet moeilijk om te spelen, maar iedereen zingt tegelijkertijd en het tempo ligt (afhangende van de dirigent) behoorlijk hoog. Dan wordt die combi van spelen en zingen toch moeilijker haalbaar. Je moet misschien keuzes maken, de harmonie ondersteunen, maar niet alles letterlijk spelen - daar heb je sowieso nauwelijks gelegenheid toe, want je moet elke paar maten alweer omslaan, zo weinig maten staan er per bladzijde omdat het ensemble zo groot is. Tja, hier kom ik niet aan de antwoorden. Een uurtje daar met pianist/dirigent KL of een vergelijkbaar persoon had me al heel veel nieuwe inzichten gegeven. Hier zijn er mensen die wellicht kunnen helpen maar die zijn moeilijk te strikken. Het zijn er ook niet heel veel. Hier is het anders, je bent niet omringd door dat repertoire, door die mensen, door die 'vibe'. Ik zie het als een uitdaging om zelf te ontdekken - zelf 'drullen' op je kamertje en muziek ontdekken is ook een heel spannend en zelfs erg bevredigend proces. Zeker als werken tot je door beginnen te dringen en je begint 's nachts van ze te dromen, dan weet je dat ze zich langzaam in je lijf en systeem hebben genesteld, dat voelt spannender dan wat dan ook en dan wordt het me duidelijk welke zaken in het (muziek-) leven de moeite waard zijn. Toch blijven er vragen over waarop het moeilijk is het, dan wel 'een', antwoord te vinden.
Jammer dat deze bas niet meer te bestellen valt
deuntje van de week
|
14 Februari 2012 | 18:05:18
|
|
|
|
|
